Jak „powstaje” artysta?

Nauka w szkole artystycznej często jest fascynującą przygodą,  pobudzającą ambicje, wyobraźnię i kreatywność młodego człowieka. Jest to czas niezwykle istotny dla kształtowania świadomości plastycznej, przygotowania do późniejszego wyboru dalszej edukacji, a następnie działalności zawodowej. Etap ten powinien pozwalać na gruntowne sprawdzenie własnych predyspozycji i możliwości ucznia.

Kształcenie ogólne i artystyczne powinno się uzupełniać , idąc – jak to się mawia potocznie-ramię w ramię. Rolą nauczyciela w tym procesie jest bycie motywującym przewodnikiem, który wskazuje uczniowi zasady logicznego myślenia, rozwija  jego wrażliwość, poczucie estetyki, swoistej wrażliwości na piękno.

artysta
foto. Pixabay

Dalsza edukacja

Po tym etapie następuje wybór dalszej drogi-często uczelni wyższej o kierunku artystycznym. Siłą rzeczy uczelnie te nie posiadają takiego samego charakteru jak uniwersytety, uczelnie ekonomiczne, wojskowe,  bądź politechniki. Pomiar jakości kształcenia w tych szkołach różni się bowiem od metod i technik stosowanych w dziedzinie szkół standardowych. „W realizacji programu edukacyjnego szkoły przyjmuje się założenie, że w kształceniu artystycznym stosowanie całkowicie obiektywnych kryteriów nie jest w pełni możliwe, a ocena rezultatów osiągniętych przez ucznia częściej wyraża osobiste przekonania nauczyciela, niż kategoryczną pewność.

,,Wartość dzieła realizuje się w kontakcie z odbiorcą, im więcej możliwych interpretacji wywołuje obraz, rysunek czy forma przestrzenna, tym żywot dzieła jest bogatszy.”
(fragment wstępu do katalogu Biennale Rysunku i Malarstwa Uczniów Szkół Plastycznych – Bielsko-Biała).

W tym kontekście skupmy się na plastykach, malarzach, rzeźbiarzach. Czy wielu wśród aktywnie tworzących dziś unikalne, piękne przedmioty i dzieła swoją edukację rozpoczęło już w dzieciństwie? Są wśród Was takie osoby? Jak wspominacie szkoły, początki procesów twórczych, pierwsze sukcesy i porażki? A może macie jakieś doświadczenia związane z konkurowaniem w tak dużych skupiskach osób uzdolnionych? Jak wspominacie swoich nauczycieli?

artysta

Artyzm a rzemiosło

Na początku rozróżnijmy kim jest artysta, a kim rzemieślnik. A przynajmniej przytoczmy różnice jakie pojawiają się w postrzeganiu tego zagadnienia najczęściej. Zwykło się mawiać, że rzemieślnik to ktoś, kto wie co stworzy,  posiada schemat działania i wytyczne, zdaje sobie sprawę, jak będzie wyglądał ostateczny efekt jego pracy. Artysta natomiast tworzy „samodzielnie”, opiera się na wewnętrznej intuicji i wyczuciu, często pracuje pod wpływem chwili, emocji, potrzeby. Rzemiosła-podobno- można się nauczyć, artyzmu – nie. Bo też talent niezbędny artyście, poza niewątpliwymi, szczególnymi predyspozycjami zmysłowymi i manualnymi, to także osobowość, wrażliwość i świadomość twórcy.”

Jednak zarówno uznany artysta, jak i rzemieślnik-zawodowiec lub zdolny amator,  może być profesjonalistą lub też ignorantem-laikiem, bez fachowej wiedzy i warsztatu. Profesjonalista posiada wiedzę o swojej dziedzinie, technikach, potrafi także ocenić wartość swojej twórczości.

Ustawodawca jednak zręcznie podzielił kompetencje pomiędzy artystą a rzemieślnikiem. Według polskiego prawodawstwa rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, z udziałem kwalifikowanej pracy własnej, w imieniu własnym tej osoby i na jej rachunek. Natomiast artystą jest osoba, która tworzy dzieła będące przedmiotem prawa autorskiego.

Aby móc uważać się za rzemieślnika, należy posiadać dyplom lub świadectwo ukończenia wyższej lub ponadgimnazjalnej szkoły o profilu technicznym bądź artystycznym w zawodzie jubilera czy projektanta biżuterii, dyplom mistrza w zawodzie, lub świadectwo czeladnicze, czy tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie jubilera. Natomiast za artystę uważana jest każda osoba, która udowodni swoje autorstwo danej pracy. Bycie rzemieślnikiem wymaga więc wykazania się posiadaniem dyplomów. W związku z powyższym można powiedzieć, że rzemieślnik w świetle prawodawstwa polskiego może być artystą, natomiast artysta rzemieślnikiem już nie.

artysta
foto. Pixabay

Trudna sztuka wyboru

Czy można wobec tego jasno powiedzieć, kiedy mamy do czynienia z rzemieślnikiem, a kiedy z artystą w wielu  branżach? Nie sądzę. Jednak z pewnością można stwierdzić, że artysta bez znajomości rzemiosła nie wykonałby idealnie swojej pracy, natomiast  ktoś będący „tylko” rzemieślnikiem mógłby ją wykonywać mechanicznie i „bez duszy”.

Idealnym połączeniem wydaje się więc być połączenie artyzmu z rzemiosłem, wsparte doświadczeniem, wiedzą i szeroko rozumianą dbałością. Doskonale ujął to więc Rudyard Kipling, twierdząc, że „pierwszym obowiązkiem artysty jest opanowanie rzemiosła”. 

Być może część z Was uważa się częściej za artystów, inni zaś za rzemieślników. Z pewnością ogromna grupa umiejętnie łączy te dwa pojęcia, które umieją doskonale się zazębić. Tak, by powstało coś pięknego, z wyobraźnią, sercem, wykonane profesjonalnie i rzetelnie, z doborem odpowiednich technik i materiałów/surowców.

artysta
foto. Pixabay

Aleksandra Żórawska

Prezes zarządu fundacji Semper Art, związana z sektorem NGO od 1998 roku. Absolwentka Szkoły Liderów Organizacji Pozarządowych. Pomysłodawczyni i główny koordynator pierwszego, ogólnopolskiego programu doradztwa dla NGO w branży kreatywnej, pod nazwą Kreatywne NGO. Konsultant w zakresie pozyskiwania funduszy na współpracę dwustronną, z krajami należącymi do Partnerstwa Wschodniego. Prywatnie - miłośniczka zwierząt.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

w-Centrum Sztuk