Instytut Jana Łaski

Wywiad z Daryną Kupriianovą, w ramach projektu organizowanego przez Instytut Prawa im. Jana Łaski

W Waszym projekcie poruszacie temat ochrony dziedzictwa kulturowego. Na czym w ogóle polega ta ochrona i czym jest dziedzictwo kulturowe?

Dziedzictwo kulturowe, według postulatów międzynarodowych konwencji UNESCO w zakresie ochrony światowego dziedzictwa materialnego, niematerialnego, archeologicznego, podwodnego i innych, jest dorobkiem poprzednich pokoleń, który łączy kulturowo owe pokolenia z pokoleniami współczesnymi oraz to, co będzie przekazane pokoleniom przyszłości w celu zachowania kultury, tożsamości etnicznej, religijnej oraz historycznej każdego narodu.

W czasach współczesnych ochrona owych pomników historii polega (generalnie) albo na wpisaniu pewnych materialnych i niematerialnych wartości na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, albo ochrona rozpowszechnia się wyłącznie na poziom krajowy w stosunku do innych obiektów i prowadzi do wpisania obiektów chronionych jako Pomniki Historii, a więc tak, jak na przykład, to się odbywa w Polsce.

Czy są jakieś kryteria dla uznania dziedzictwa kulturowego i nadania mu ochrony? Czy wytwory niematerialne takie jak taniec, kuchnia, rękodzieło i rzemiosło mogą należeć do dziedzictwa kultury?

Jak już zostało wspomniane wcześniej, wytwory niematerialne jak najbardziej stanowią obiekty dziedzictwa narodowego i są chronione na równi z materialnymi pomnikami dziedzictwa narodowego. Największym wsparciem owej ochronie jest niewątpliwie Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 roku. W tym dokumencie w szczególności czytamy najbardziej pełną definicję pojęcia „niematerialnego dziedzictwa kulturowego”. Według tej definicji, niematerialne dziedzictwo kulturowe to „praktyki, wyobrażenia, przekazy, wiedzę i umiejętności – jak również związane z nimi instrumenty, przedmioty, artefakty i przestrzeń kulturową – które wspólnoty, grupy i, w niektórych przypadkach, jednostki uznają za część własnego dziedzictwa kulturowego. To niematerialne dziedzictwo kulturowe, przekazywane z pokolenia na pokolenie, jest stale odtwarzane przez wspólnoty i grupy w relacji z ich otoczeniem, oddziaływaniem przyrody i ich historią oraz zapewnia im poczucie tożsamości i ciągłości, przyczyniając się w ten sposób do wzrostu poszanowania dla różnorodności kulturowej oraz ludzkiej kreatywności.”

Zaś procedura wpisania obiektu dziedzictwa narodowego na Światową Listę Dziedzictwa UNESCO w skrócie wygląda następująco: Państwo przekłada do Centrum Światowego Dziedzictwa listę informacyjną, zatwierdzoną przez Generalnego Konserwatora Zabytków. Owa lista określa miejsca – kandydatury do wpisania na wyżej wspomnianą Światową Listę. Później, na dorocznej sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa jest podejmowana decyzja w sprawie wpisania albo w sprawie odmowy wpisu owego obiektu na Światową Listę. Decyzja podejmowana jest na podstawie rekomendacji ICOMOS (Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków) – organu doradczego wyżej wymienionego Komitetu.

Jak młodzież podchodzi do tematu ochrony dziedzictwa kultury?

Jeżeli chodzi o młodzież, to moim zdaniem, wykorzystuje ona tylko 20% własnego potencjału w zakresie ochrony dziedzictwa narodowego w Europie. To się wiąże, niestety, z brakiem należnego poziomu świadomości w zakresie niezbędności owej ochrony. Najczęściej zapominamy uczyć swoich dzieci, iż należy doceniać swoją historię, obiekty materialne i niematerialne tej historii. I to dotyczy zarówno szkolnego wykształcenia, wykształcenia na Uniwersytetach, ale również podstawowego wychowania w domu. Przez niesamowite tempo naszego życia współczesnego nie mówimy dzieciom, co ich otacza i co się znajduje w ich mieście rodzinnym przede wszystkim. I na tym polega najważniejszy problem, bo to, co mijamy codziennie, obok czego przechodzimy codziennie, jest tak naprawdę najczęściej obiektem dumy dla całego narody, ponieważ jest obiektem dziedzictwa historycznego i gwarantem naszej tożsamości narodowej i etnicznej.

Co będziecie robić w ramach projektu? Jak chcecie przekonać waszych rówieśników do zainteresowania rezultatami projektu?

W ramach projektu doprowadzimy młodzież przede wszystkim do należnego poziomu świadomości, w zakresie niezbędności ochrony dziedzictwa narodowego. Zakreślimy istniejące na dzień dzisiejszy problemy w zakresie ochrony obiektów dziedzictwa. Zwrócimy uwagę na najbardziej efektywne praktyki w zakresie tworzenia kampanii społecznych na rzecz dziedzictwa, wynikiem czego stanie również tworzenie własnej kampanii społecznej w ww. zakresie. Ponadto, przeanalizujemy oraz implementujemy najnowsze techniki w zakresie promocji postulatów owej kampanii w społeczeństwie. Stworzymy unikalną metodykę informowania społeczeństwa o ważności postulatów ochrony dziedzictwa i ruszymy w podróż podwyższenia poziomu świadomości w zakresie taktyk i metod ochrony obiektów dziedzictwa narodowego oraz promocji tych obiektów dla przyszłych pokoleń.

Zajmujesz się dziedzictwem kulturowym naukowo, prawda? Co skłoniło Cię do zainteresowania właśnie tym tematem?

Tak, zajmuję się dziedzictwem kulturowym naukowo. Wiąże się to z tym, iż jestem reprezentantem Centrum Prawa Ochrony Dóbr Kultury UNESCO, która działa na Wydziale Prawa i Administracji na Uniwersytecie Opolskim. Trzeba również wspomnieć, iż to jest jedyna katedra UNESCO w całej Polsce. W ramach tej katedry analizujemy problematykę ochrony dziedzictwa w Polsce i w całym świecie, określamy istniejące w tym zakresie problemy, badamy możliwości ochrony obiektów dziedzictwa, które potrzebują ochrony niezwłocznie. Oprócz tego, jestem przewodniczącą Komitetu ds. Administracyjnych w Europejskim Stowarzyszeniu Studentów ds. Ochrony Zabytków (ESACH). W ramach ESACH zaś zajmujemy się promocją postulatów niezbędności ochrony obiektów dziedzictwa narodowego przez młode pokolenia. W tym celu w szczególności, w czerwcu 2018 roku, nasza delegacja składająca się z trzech studentów – reprezentatów UNESCO wyruszyła na Europejski Forum Dziedzictwa Narodowego (Berlin, Niemcy), gdzie mieliśmy możliwość zaprezentować wyżej wymienione postulaty. Jeżeli chodzi o mnie, to od 5 lat biorę udział w regionalnych, państwowych oraz europejskich projektach i olimpiadach młodzieżowych skierowanych na ochronę dziedzictwa narodowego i jego promocję przez młodzież. Bardzo szybko zrozumiałam, iż jest to coś, na co naprawdę chciałabym poświęcić swój czas. Na szczęście nasza Katedra UNESCO na UO pozwoliła mi na realizacji swojego marzenia. Widzę w tym swój potencjał i możliwość pozytywnego wpływania na istniejącą sytuację. Bo uważam, że jak nie my, to kto?!

Czy planujesz dalszy rozwój zawodowy w tym obszarze?

W przyszłości planuję brać aktywny udział w działalności Centrum Prawa Ochrony Dóbr Kultury UNESCO na Uniwersytecie Opolskim, w Stowarzyszeniu ESACH oraz jestem pewna, że w ramach Angels for Cultural Heritage. To jest tylko pierwsza, ale na pewno nie ostatnia wymiana młodzieżowa, która pozwoli mi na podwyższenie poziomu świadomości młodzieży w zakresie niezbędności ochrony naszego dziedzictwa narodowego oraz zachowania go dla przyszłych pokoleń!

Dziękuję za rozmowę!


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

w- centrum