Wywiad z Agnieszką Zawiślak na temat projektu Start now, realizowanego przez Stowarzyszenie Promocji Zdrowia i Profilaktyki HOPP

Na co dzień zajmujesz się edukacją pozaformalną. Zacznijmy od tego, co kryje się pod tym pojęciem.

Edukacja pozaformalna to najkrócej mówiąc taka, w której uczymy się poprzez doświadczanie i działanie, a jednocześnie taka, która może odbywać się w każdym miejscu, więc i „poza formą” oficjalnego kształcenia, jakie dają szkoły czy uniwersytety.

To uczenie się poprzez doświadczanie osadzone jest na bardzo logicznym, powtarzającym się cyklu, który został opracowany ponad 30 lat temu przez amerykańskiego teoretyka metod nauczania, Davida Kolba. Cykl rozpoczynamy od doświadczenia – w edukacji pozaformalnej wiąże się to z jakimś działaniem – np. pracą w grupie nad wykonaniem pewnego zadania, wcieleniem się w jakąś rolę czy uczestnictwem w grze czy zabawie; to przeżycie z kolei prowadzi nas do drugiego punktu cyklu – refleksji i analizy – na tym poziomie obserwujemy i zauważamy co się wydarzyło, jak zachowała się grupa, my sami i jak się w związku z tym czujemy.

Trzecia część cyklu to kreowanie teorii na podstawie naszej analizy i refleksji, czyli mówiąc prościej generalizowanie przeżycia tak aby było zrozumiałe i osadzone w szerszym kontekście. Ostatnim etapem jest zastosowanie tej teorii w praktyce, sprawdzenie czy wysnute przez nas wnioski mają przełożenie na realia naszego życia. To zamienia się w doświadczenie i proces zaczyna się od nowa.

Ten cykl to tak naprawdę naturalny proces życia świadomego człowieka, który dzięki refleksji i krytycznemu myśleniu nad swoimi działaniami i doświadczeniami jest w stanie dokonać pozytywnych zmian. I sami przyznacie, że w szkole tego nie uczą. A cała edukacja pozaformalna opiera się właśnie na krytycznym pochyleniu się nad „przeżyciem” – które nie zawsze jest łatwe, przyjemne czy zgodne z naszymi wartościami, ale bardzo często bywa transformacyjne i wyzwalające.

Projekt Start Now+, w którym jesteś ekspertem i trenerem, ma na celu edukację zdrowotną młodzieży metodami pozaformalnymi. W jaki sposób chcecie zrealizować to zadanie?

Nasz projekt to kontynuacja projektu Start Now ( http://startnow-erasmus.eu/ )  realizowanego w latach 2017-2018 w ramach programu Erasmus+, dzięki któremu wspólnie z ekspertami z Bułgarii i Cypru, udało nam się wypracować 20 modułów edukacyjnych skupionych wokół edukacji zdrowotnej. Z modułami można zapoznać się w ramach prowadzonego przez HOPP otwartego zasobu edukacji zdrowotnej (http://startnow-learning.eu/ )

W Start Now+, również pracujemy w oparciu o moduły – ulepszając część z już istniejących, ale również tworząc nowe, aktualne, w kontekście problematyki zdrowia i szeroko rozumianego dobrostanu dzieci i młodzieży w Polsce i kraju naszego partnera – Norwegii.  Te moduły to takie „scenariusze zajęć”, które składają się z energizera, który jest rozgrzewką dla grupy, po nim następują ćwiczenia i zadania wprowadzające i rozwijające dany temat czy problem, kolejnym punktem jest ewaluacja – czyli indywidualna analiza i ocena przebytego doświadczenia, ale również zebranie i usystematyzowanie nabytych wiadomości, a ostatnią częścią zajęć jest upowszechnianie – czyli wykorzystywanie, pogłębianie i promowanie zdobytej wiedzy w nowych kręgach czy środowisku.

Zamysłem modułów jest to, że ich poszczególne części można z sobą łączyć, zamieniać lub z nich rezygnować, w zależności od indywidualnej potrzeby edukacyjnej. Zajęcia oparte o nie mogą być przeprowadzane jako wsparcie tradycyjnej lekcji, baza koło zainteresowań czy cykl warsztatów.

Metody, które wykorzystaliśmy angażują uczestników poprzez działanie, dzięki czemu stają się oni kreatorami swojego doświadczenia, i mogą być z powodzeniem adaptowane do zajęć o zupełnie innej tematyce. To jest właśnie uniwersalizm edukacji pozaformalnej – wszystko można przekształcić w sposób zaspokajający różne potrzeby i cele edukacyjne. My sami, zachęcamy do inspirowania się naszą pracą i korzystania z niej wedle własnej potrzeby i pomysłu!

Projekt ma na celu edukację. Kto zatem będzie najbardziej zaangażowany?  Czy będą to nauczyciele? Czy z ich strony nie ma oporu przed innowacjami i metodami, które całkowicie zmieniają podejście do uczenia się? Jak sobie z tym radzisz jako trener?

To prawda, że nauczyciele i edukatorzy to grupa osób, do których bezpośrednio kierujemy projekt. Moduły, o których wspominałam wcześniej, są tworzone, żeby wesprzeć ich w pracy, zainspirować do wcielania innych metod pracy z uczniem, takich bardziej angażujących i wzmacniających w młodych ludziach poczucie odpowiedzialności za ich własny proces edukacyjny. Sama będąc pedagogiem, pracując w szkole i obracając się w środowisku nauczycieli, wiem, że w większości są to osoby bardzo oddane swojej pracy i wierzące, że zarówno poprzez formę jak i treści, poruszane na swoich lekcjach, wpływają na młode pokolenie.

Dla takich nauczycieli bardzo ważny jest rozwój, zdobywanie nowych kompetencji, poszukiwanie nowatorskich rozwiązań tak aby trafiać do młodzieży i być w tym autentycznym. Dobrze wiem, że jeśli będąc edukatorem lubimy to co robimy, traktujemy grupę, z którą pracujemy z życzliwością i zrozumieniem i podchodzimy do naszej pracy z ciekawością i entuzjazmem, podobne uczucia możemy wzbudzić właśnie w osobach z którymi pracujemy. Bo przecież najchętniej uczymy się od tych, którzy budzą naszą sympatię. Myślę, że to właśnie byłby mój sposób radzenia sobie z oporem, na równi ze zrozumieniem i akceptowaniem różnych potrzeb, punktów widzenia czy wartości i wzajemnym szacunkiem pomimo różnic.

Start Now+ jest partnerstwem międzynarodowym. Kto jest waszym partnerem? Jaki wpływ na wasze działania ma współpraca międzynarodowa?

Naszym partnerem w projekcie Start Now+ jest organizacja FURIM Institutt z Norwegii, której wkładem w projekt jest wzbogacenie naszych materiałów edukacyjnych kontekstem skandynawskim i doświadczeniem praktyki „child welfare education” (dobrostanu dzieci i młodzieży) w różnych instytucjach w ich kraju. Wspólnie będziemy również pracować nad 10 nowymi modułami edukacyjnymi, których tematyka będzie odpowiadać problemom z zakresu zdrowia społecznego w obu naszych krajach.

Myślę, że dzięki współpracy możemy się od siebie wiele nauczyć i wzajemnie zaadaptować dobre praktyki, tak aby realnie wpływać na kształtowanie sytuacji edukacyjno-społecznej w naszych środowiskach. Więcej o naszym norweskim partnerze możecie przeczytać na naszym blogu: http://www.startnowplus.com/pl/2020/06/14/instytut-furim/

Na codzień jesteś także trenerką i coachem. Czy z metod pozaformalnych można korzystać indywidualnie? Czy są jakieś granice wieku?

Tak jak wspominałam na samym początku, edukacja pozaformalna i jej metody mogą być adaptowane nie tylko do pracy z grupą, ale również w pracy indywidualnej, a nawet samodzielnej. Wcale nie potrzebujemy do tego facylitatora, coacha czy trenera, chociaż ich obecność jest bardzo pomocna, zwłaszcza kiedy dopiero zaczynamy swoją przygodę z głębszą refleksją nad swoim doświadczeniem, kiedy chcemy coś zmienić, ale właściwie to nie wiemy co ani jak.

Kluczowe w tym procesie osadzonym w edukacji pozaformalnej, podobnie jak w coachingu jest zadawanie pytań – takich, których sobie wcześniej nie zadawaliśmy, bo być może nie mieliśmy takiej potrzeby, albo nie sądziliśmy, że są ważne albo ze strachu, przed odpowiedzią, która mogłaby paść. Jest mnóstwo metod wspierających samorozwój, które można wykonywać samodzielnie – trzeba tylko poświęcić sobie czas, zdobyć się na szczerość wobec siebie i zmierzyć się z ewentualnymi odkryciami. A później, jak w cyklu Kolba, bogatsi o tę nową wiedzę – analizę jakiejś części siebie – wziąć za nią odpowiedzialność i próbować dalej. I dalej i dalej.

Uważam, że w edukacji pozaformalnej nie ma limitu wieku. Jedynym limitem może być brak zaufania do metody, która jest bardziej eksperymentalna, czasem wymaga wejścia w rolę, „wygłupienia się”, zrobienia czegoś czego wcześniej nie robiliśmy – to może przerażać, zwłaszcza osoby, które w jakiś sposób są przywiązane do „swojego wizerunku” i boją się jak zostaną odebrane przez innych. Ale jest też bardzo wyzwalające i pomaga poznać prawdziwego siebie.

W jaki sposób można wziąć udział w projekcie? Kto może do Was dołączyć?

Informacje o naszym projekcie można znaleźć na stronie internetowej (http://www.startnowplus.com ) i Facebooku (https://www.facebook.com/startnow.erasmusplus ) Tam będziemy również informować o szkoleniach dla nauczycieli i edukatorów oraz publikować nasze nowo powstałe materiały edukacyjne. Zapraszamy do udziału zarówno szkoły jak i organizacje pozarządowe, biblioteki czy domy kultury.Z pozostałymi działaniami Stowarzyszenia HOPP, możecie zapoznać się na stronie https://hopp.org.pl

Agnieszka Zawiślak jest absolwentką Pedagogiki Opiekuńczo- Wychowawczej oraz Kulturoznawstwa na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Od 2007 roku pełni stanowisko wiceprezesa w Stowarzyszeniu na rzecz Dzieci i Młodzieży „Uskrzydlamy”, gdzie zajmuje się tworzeniem, koordynowaniem, implementowaniem oraz ewaluowaniem projektów lokalnych oraz międzynarodowych: wymian młodzieżowych, treningów i szkoleń oraz działaniami Europejskiego Korpusu Solidarności. Pracuje jako trener – freelancer i coach, prowadząc warsztaty, międzynarodowe projekty wymian młodzieżowych oraz szkolenia dla takich organizacji jak: HOPP, Kopalnia Inicjatyw, Fundacja Silesiana, Fundacja Młodych Europejczyków, Forum Dialogu, FEIS, Fundacja „NEBO”.


Rozmowę przeprowadziła Aleksandra Żórawska.

Aleksandra Żórawska

Prezes zarządu fundacji Semper Art, związana z sektorem NGO od 1998 roku. Absolwentka Szkoły Liderów Organizacji Pozarządowych. Pomysłodawczyni i główny koordynator pierwszego, ogólnopolskiego programu doradztwa dla NGO w branży kreatywnej, pod nazwą Kreatywne NGO. Konsultant w zakresie pozyskiwania funduszy na współpracę dwustronną, z krajami należącymi do Partnerstwa Wschodniego. Prywatnie - miłośniczka zwierząt.

One thought on “Wywiad z Agnieszką Zawiślak na temat projektu Start now, realizowanego przez Stowarzyszenie Promocji Zdrowia i Profilaktyki HOPP

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

w-Centrum