O batikach malowanych woskiem i farbowanych roślinami opowiada Marta Węgiel

Jestem absolwentką Malarstwa na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu i to właśnie podczas studiów zaczęłam interesować się tkaniną artystyczną.  Ale moja prawdziwa przygoda z batikiem rozpoczęła się w Indonezji, gdzie przebywałam na rocznym Stypendium Ministerstwa Edukacji i Kultury Republiki Indonezji. To właśnie tam, będąc w sercu krainy batiku, zaczęłam zgłębiać jego tajniki, by po powrocie do Polski rozpocząć projekt PEMAKO, w którym tworzę oryginalne i ekologiczne tkaniny batikowe.

Batik to niezwykle stara technika zdobienia polegająca na nakładaniu (zwykle na tkaninę) gorącego wosku, a następnie farbowaniu jej poprzez zanurzanie w kąpielach barwierskich. W końcowym etapie wygotowuje się wosk, a dzięki temu, że barwnik nie przedostaje się w miejsca, które były nim przykryte, można uzyskać różnobarwne i niezwykle precyzyjne wzory. Przypomina to trochę znany w Polsce sposób na dekorowanie pisanek.

Proces tworzenia batiku jest zwykle długi, może trwać od paru dni do paru miesięcy (a nawet lat!) zależnie od tego jak skomplikowany jest wzór i jak wielu kolorów się używa.

Korzenie batiku sięgają czasów starożytnych i nikt dokładnie nie wie gdzie i kiedy został on zapoczątkowany, niemniej jednak to indonezyjska wyspa Jawa uważana jest za jego serce, gdyż tam osiągnął on najwyższy poziom i wciąż jest obecny w kulturze i codziennym życiu. Dlatego w roku 2009 indonezyjski batik został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Miałam to szczęście, by batiku uczyć się właśnie w Indonezji, gdzie poznałam miejscowych artystów zajmujących się tą techniką od pokoleń. Okazało się, że są niezwykle pomocni i chętni by dzielić się zdobytą wiedzą. Pod ich okiem uczyłam się jak nakładać wosk – do tego celu używa się specjalnego narzędzia zwanego canting, które działa jak pisak. Składa się z bambusowej rączki, oraz miedzianego pojemniczka do którego nabiera się gorącego wosku oraz rurki, którą on wypływa. Używanie tego narzędzia wymaga niezwykłej precyzji i cierpliwości, bowiem popełnione błędy i kapnięcia są niemal niemożliwe do usunięcia.

Również pod okiem Jawajczyków uczyłam się czym są naturalne barwniki, jak się je pozyskuje oraz wykorzystuje w technice batiku. Mimo, że sztuczne barwniki stają się coraz bardziej popularne, również w Indonezji, to tak zachwycił mnie tradycyjny proces naturalnego farbowania roślinami, iż zdecydowałam, że w Pemako będę używać wyłącznie takich kolorów. Sprawia to, że proces stworzenia batiku staje się o wiele dłuższy i bardziej kosztowny, bowiem każda tkanina, by uzyskać intensywny kolor, musi być wielokrotnie farbowana. Ostatnio na przykład barwiłam szal w łupinach orzecha włoskiego, co zajęło mi dwa tygodnie. Ale uzyskany kolor oraz zapach tkaniny jest niepowtarzalny! Kocham naturę i ważne jest dla mnie to, by tworzyć w sposób jak najbardziej przyjazny środowisku.

Zdobytą w Indonezji wiedzę staram się przenieść na grunt europejski, dlatego do malowania używam wosku pszczelego od lokalnych producentów i sięgam po lokalne rośliny, takie jak łuski cebuli, korzenie marzanny czy łupiny orzechów. Nie zrezygnowałam jednak z tych egzotycznych, wykorzystując również niezwykłe indygo, które pozwala na uzyskanie pięknego błękitu.

Wszystkie wykonywane przeze mnie tkaniny są ręcznie malowane i farbowane. Inspiruję się tradycyjnymi wzorami, bo wciąż bardzo mnie fascynuje kultura jawajska, i staram się przenieść jej cząstkę również do Polski. Każdy mój batik jest unikatowy i tworzony z sercem, ponieważ niemożliwe jest ponowne odtworzenie identycznego wzoru i koloru – każdy jest trochę inny, przez to niepowtarzalny.

Marta Węgiel w 2019 roku ukończyła malarstwo na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu.  By poznać technikę batiku, w 2017 roku przebywała na wyspie Jawa na rocznym Stypendium Ministerstwa Edukacji i Kultury Republiki Indonezji.  Tam miała okazję uczyć się bezpośrednio u Indonezyjczyków, którzy pracują z tą techniką od pokoleń. Od powrotu z Indonezji, rozwija swój batikowy projekt www.pemakoart.com

W-Centrum

Na portalu prezentujemy tematy związane z pasjami, sztuką, zawodami kreatywnymi, rękodziełem, ginącym rzemiosłem, ale także z obszaru social media i sektora NGO, wraz z jego uwarunkowaniami prawnymi, możliwościami jakie stwarza, oraz prezentacją ciekawych inicjatyw z tego obszaru. Zapraszamy do współpracy!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

w-Centrum